Antoine Courtois ACTOMA-8V-0 Trumpet Vintage

Antoine Courtois ACTOMA-8V-0 Trumpet Vintage: test

De Antoine Courtois ACTOMA-8V-0 is een trompet voor spelers die buiten de gebruikelijke toonladder willen werken. Het instrument heeft vier ventielen en is ontworpen om kwarttonen te kunnen spelen. Daarmee richt het zich nadrukkelijk op microtonale muziek, waarin tonen tussen de gebruikelijke halve tonen een rol spelen. De vierde klep biedt toegang tot dat speelgebied, zonder dat de trompet daardoor alleen voor experimenteel repertoire geschikt hoeft te zijn. Een gebruiker meldt dat het instrument ook als gewone Bes-trompet goed speelt.

Het ontwerp is gebaseerd op dat van Adrien Jaminet. De T.O.M.A.-trompet is bovendien afgestemd op het repertoire van Ibrahim Maalouf, met invloeden uit onder meer het Midden-Oosten, India, Afrika en Oost-Europa. Dat geeft de ACTOMA-8V-0 een duidelijk doel: spelers een praktisch instrument bieden om kwarttoonspel zelf te verkennen. Volgens een ervaren bespeler kan die mogelijkheid nieuwe compositie- en uitvoeringsideeën op gang brengen. Daar staat tegenover dat het instrument oefentijd vraagt. Alleen aanschaffen is niet genoeg om de speelstijl van Maalouf over te nemen; vertrouwd raken met de extra mogelijkheden hoort erbij.

Constructie en uitvoering

De trompet heeft een middelgrote tot grote boring van 11,68 mm en vier ventielen van monel. De beker is handgemaakt van messing en heeft een diameter van 123 mm. De stembocht is gemaakt van goudmessing. Dit zijn concrete keuzes in de bouw, maar de opgegeven gegevens vertellen niet hoe ze zich in elke ruimte of voor iedere speler zullen vertalen naar projectie en klank. In de praktijk wordt de klank door een gebruiker als prettig omschreven.

De uitvoering heeft een vintage uiterlijk. De trompet is geen instrument uit één stuk. Er wordt een draagtas meegeleverd, maar geen mondstuk. Dat laatste is goed om vóór aankoop mee te nemen in de begroting: wie nog geen passend mondstuk heeft, moet er een apart aanschaffen. De draagtas is volgens de ervaringen uit de praktijk wel een duidelijk zwak punt. De trompet past er niet goed in wanneer de stemschuif is ingedrukt. Bij het sluiten kan de tas de schuif terugduwen. Ook is er weinig ruimte voor accessoires, buiten bijvoorbeeld een tablet, poetsdoek en ventielolie.

Spelen en wennen

De extra klep vraagt om een andere handgreep dan veel trompettisten gewend zijn. Een gebruiker beschrijft de linkerhandpositie aanvankelijk als vreemd en pijnlijk, maar raakte er na ongeveer een week aan gewend. Dat is geen garantie dat het voor iedereen dezelfde gewenningsperiode oplevert. Het laat wel zien dat de ergonomie aandacht vraagt, zeker voor spelers die zonder voorbereiding overstappen vanaf een traditionele trompet. Probeer de houding daarom waar mogelijk zelf uit, en reken op een aanpassingsperiode.

Een positief praktijkpunt betreft de stemming bij combinaties met het derde ventiel. Volgens dezelfde gebruiker is die zo bruikbaar dat de schuif niet voortdurend hoeft te worden bijgesteld. Dat is relevant voor passages waarin zulke combinaties vaak voorkomen. De vierde klep voegt intussen een nieuwe technische laag toe. Voor wie kwarttoonmuziek wil spelen, is dat de centrale reden om naar dit model te kijken. Wie uitsluitend traditioneel repertoire speelt en geen behoefte heeft aan microtonale mogelijkheden, zal minder voordeel halen uit die extra bediening.

Oordeel

De ACTOMA-8V-0 maakt een gespecialiseerde speeltechniek bereikbaar voor meer trompettisten dan instrumenten die eerder voor dit doel werden aangeboden. De vier monelventielen, de opgegeven boring en de handgemaakte messing beker vormen de basis van een instrument dat kwarttoonspel centraal stelt, maar ook als gewone Bes-trompet inzetbaar kan zijn. De vintage afwerking geeft het model een eigen uitstraling.

De beperkingen zijn concreet. De linkerhandgreep kan eerst ongemakkelijk aanvoelen, de afwerking van de ventieldoppen wordt door een gebruiker als ruw ervaren en de meegeleverde draagtas beschermt en vervoert het instrument niet naar tevredenheid. Ook ontbreekt het mondstuk. Die punten maken een proefbespeling en controle van de tas verstandig voordat je beslist. De vermelde prijs is 1298; de gegevens specificeren geen valuta.

Mijn oordeel: dit is vooral een interessante keuze voor trompettisten, componisten en uitvoerders die actief met kwarttonen en microtonale muziek aan de slag willen. Het instrument kan daarvoor nieuwe speel- en schrijfopties openen, maar vraagt nieuwsgierigheid, oefening en gewenning. Voor wie die stap wil zetten, is de Antoine Courtois ACTOMA-8V-0 een serieus instrument. Voor een aankoop zonder belangstelling voor kwarttoonspel zijn de extra mogelijkheden waarschijnlijk geen doorslaggevende reden.