Instrument huren of kopen? Zo reken je het eerlijk uit

Twee keer per jaar, na de open repetitie, voer ik hetzelfde gesprek. Een enthousiaste beginner, of de ouders ervan, wil meteen een instrument kopen: “dan hebben we het maar gehad”. Mijn antwoord is bijna altijd hetzelfde: eerst huren, en pas kopen als drie vragen met ja beantwoord zijn. Hieronder staat het hele afwegingskader, zodat je het gesprek met jezelf kunt voeren.

De drie routes

Huren via de muziekvereniging. De route die buiten de Randstad het vaakst wordt vergeten en die ik als eerste noem. Veel harmonieën en fanfares hebben eigen instrumenten in bruikleen of verhuren voor een klein maandbedrag, vaak inclusief onderhoud en verzekering, soms zelfs inclusief les. Voor koperblazers is dit de koninklijke weg: het verenigingsinstrument is meestal precies wat je nodig hebt om te ontdekken of het instrument bij je past.

Huren bij een winkel of verhuurservice. Een vast maandbedrag voor een studie-instrument, onderhoud meestal inbegrepen, en vaak een regeling waarbij een deel van de huur als korting telt wanneer je later koopt (huurkoop). Handig als er geen vereniging in de buurt is of als je een specifiek instrument wilt dat de vereniging niet heeft.

Meteen kopen. De goedkoopste route op lange termijn, en de duurste vergissing op korte termijn als het instrument na vier maanden in de kast belandt. Kopen is verstandig zodra de motivatie bewezen is, niet ervoor.

Het omslagpunt: reken met twee jaar

De vuistregel die ik hanteer: vergelijk de totale huur over ongeveer twee jaar met de aanschafprijs van een degelijk studie-instrument, en verreken de restwaarde. Een gemiddeld huurbedrag loopt over twee jaar op tot rond de prijs van een fatsoenlijk instapinstrument, maar dat gekochte instrument is na die twee jaar nog steeds een flink deel van zijn prijs waard bij verkoop. Puur financieel wint kopen dus vrijwel altijd, op één voorwaarde: dat er ook na twee jaar nog gespeeld wordt.

En precies dat weet je aan het begin niet. Daarom is mijn advies voor vrijwel elke beginner: huur het eerste jaar. Je betaalt in feite een verzekeringspremie tegen de kans dat het instrument niet bij je past, en die kans is bij beginners reëel, zeker bij kinderen. Wisselen van instrument is bij huur een telefoontje; bij koop is het verlies nemen.

De drie ja-vragen voor je koopt

Koop pas wanneer je drie keer ja zegt. Eén: wordt er al minstens zes tot twaalf maanden regelmatig gespeeld, zonder dat iemand erachteraan moet zitten? Twee: is duidelijk wélk instrument het definitief wordt, inclusief maat en type (alt of tenor, trompet of bugel)? Drie: is er iemand met verstand, een docent of ervaren medespeler, die het beoogde instrument kan beoordelen voor je betaalt?

Bij drie keer ja is kopen de logische stap, en mag het gerust een treetje boven het allergoedkoopste zijn; wat de zinnige prijsklassen zijn, staat in wat kost een goed blaasinstrument.

Valkuilen uit de praktijk

De aankoop uit ongeduld: het eerste lesjaar nog niet om, wel alvast een instrument “voor later” gekocht dat te groot of te zwaar blijkt. De huur uit gewoonte: zeven jaar maandbedragen betalen voor een instrument dat allang gekocht had moeten zijn; zet een jaarlijkse herinnering om de som opnieuw te maken. En de bruikleen zonder afspraken: leg bij verenigingsinstrumenten altijd vast wie het onderhoud betaalt en wat er bij schade gebeurt, dat voorkomt zure gesprekken in de bestuurskamer.

Huren is dus geen weggegooid geld; het is betaalde bedenktijd. En kopen is geen risico, zodra de bedenktijd zijn werk heeft gedaan.